Kwalitatief onderzoek is een vorm van empirisch onderzoek. Het leent zich uitstekend om de ervaringen van mensen met het omgaan van hun ziekte te onderzoeken of te evalueren hoe een nieuw ingevoerd beleid wordt ervaren door zorgprofessionals. Kwalitatief onderzoek biedt inzicht in de ervaringskennis van patiënten en zorgprofessionals en draagt vanuit deze perspectieven bij aan het verbeteren van kwaliteit van zorg. Kwantitatief en kwalitatief onderzoek vullen elkaar goed aan, kunnen elkaar goed versterken en geven vaak duidelijkere verklaringen voor gezondheidsproblemen. Kwalitatief onderzoek wordt vaak ingezet om perspectieven van ondervertegenwoordigde groepen in wetenschappelijk onderzoek te includeren. Dat vraagt om aandacht voor inclusief en diversiteitsensitief onderzoek. Kwalitatief onderzoek is essentieel voor het ontwikkelen van interventies en/of het bieden van zorg die past bij de leefwereld van de mensen om wie het gaat.
De cursus Kwalitatief onderzoek is een 3-daagse cursus waarbij theorie en praktische werkgroepen worden afgewisseld. De cursustijden zijn doorgaans van 9:30 tot 16:30u.
De cursus wordt tweemaal per jaar aangeboden. Als vervolg op deze cursus bieden we de cursus Kwalitatief onderzoek: verdieping (R79) aan.
Als bij een cursus [vol] staat, kunt u zich wel aanmelden, maar wordt u op een wachtlijst geplaatst. Zodra er een plek vrijkomt nemen we contact met u op. Op dat moment kunt u nog besluiten of u wilt deelnemen aan de cursus.
Deze cursus behandelt de basisprincipes van kwalitatief onderzoek. Na het volgen van deze cursus ben je in staat om een kwalitatieve studie te ontwerpen én uit te voeren. We behandelen diverse designs, methoden van data-verzameling en analyse. In deze cursus ligt de focus op de meest populaire vorm van data-verzameling: het semigestructureerde interview. In kwalitatief onderzoek ben je zelf het instrument waarmee je data-verzamelt. Er is dus ruime aandacht voor verschillende interviewtechnieken en het verdiepen van je eigen vaardigheden. We gaan kort in op andere methoden zoals observeren, het houden van focusgroepen of meer participatieve, creatieve en kunstzinnige methoden. Deze brede introductie stelt je in staat om een methode van data-verzameling in te zetten die passend zijn bij je onderzoeksvraag én past bij je respondenten.
Inclusief en diversiteitsensitief onderzoek is een belangrijk aspect van kwalitatief onderzoek. Dit is niet alleen nodig om ondervertegenwoordigde perspectieven te includeren. Het onderzoeken van geleefde ervaringen vraagt ook om een adequate analyse van verschillen en ongelijkheid tussen deelnemers. Structurele reflectie op je eigen perspectief en rol in kennisproductie draagt bij aan de kwaliteit van kwalitatief onderzoek.
Een van de kenmerken van kwalitatief onderzoek is het flexibele design en de mogelijkheid om tijdens het onderzoek in te spelen op de verzamelde data. Verschillende wetenschapsfilosofische benaderingen komen aan bod, zodat je als onderzoeker in staat bent om goed onderbouwde keuzes te maken over de gekozen methoden van data-verzameling en analyse, terwijl je de wetenschappelijke kwaliteit bewaakt. Na deze cursus kun je kwalitatief onderzoek beoordelen met behulp van wetenschappelijke criteria en beschik je over strategieën om de kwaliteit van je eigen onderzoek te verhogen.
Dag 1: DESIGN VAN KWALITATIEF ONDERZOEK
Dag 2: INCLUSIEF ONDERZOEKEN EN ANALYSEREN
Dag 3: KWALITEIT EN ETHIEK
Dag 4(terugkomdag*)
De vierde* dag van de cursus Kwalitatief onderzoek in de praktijk van de gezondheidszorg (K78) is vooral gericht op strategie-ontwikkeling voor verdere analyse van de eigen kwalitatieve data en het ordenen van de kwalitatieve resultaten om de data in een wetenschappelijk artikel te presenteren. Door middel van gezamenlijk bespreken van ondervonden knelpunten en uitpluizen van de ‘juiste’ weg van analyse en rapporteren krijgen cursisten ondersteuning op weg naar een helder wetenschappelijk artikel.
Deelname aan deze cursusdag is mogelijk voor eenieder die de eerste drie dagen van de cursus Kwalitatief onderzoek in de praktijk van de gezondheidszorg (K78) heeft gevolgd.
Deelnemers die nog niet gestart zijn met eigen kwalitatief onderzoek worden gekoppeld aan deelnemers met een onderzoeksgebied dat aanspreekt, of aansluit bij eventuele plannen om zelf onderzoek te gaan doen. Op deze wijze kan er optimaal samengewerkt en nagedacht worden.
Programma dag 4
*De vierde dag is facultatief en niet noodzakelijk voor deelname aan het tentamen van de Masteropleiding Epidemiologie of het verkrijgen van het certificaat van deelname aan de cursus Kwalitatief onderzoek in de praktijk van de gezondheidszorg (K78).
Ben je onderzoeker, docent of beleidsmaker en wil je je kennis van kwalitatief onderzoek vergroten, dan is deze cursus voor jou. Deze cursus is geschikt voor mensen zonder/met enige basiskennis van kwalitatief onderzoek. Ook mensen die hun kwalitatieve onderzoek vaardigheden willen verdiepen zijn welkom. De vele interactieve werkvormen geven veel ruimte voor de individuele vragen én de toepassing op je eigen (onderzoeks)praktijk.
Er zijn geen specifieke ingangseisen voor deze cursus.
Het lesmateriaal (o.a. presentaties, opdrachten en antwoordsleutels) voor deze cursus is beschikbaar op Canvas, onze digitale leeromgeving. De documenten blijven minimaal één jaar beschikbaar op Canvas.
Het meenemen van een laptop naar de cursus is dus noodzakelijk om het lesmateriaal in te zien.
Mortelmans, D. (2020). Handboek kwalitatieve onderzoeksmethoden (Vol. 3). Leuven: Acco.Dit boek wordt tijdens de cursus gebruikt, ook dient u voor aanvang al enkele hoofdstukken te bestuderen. Zorg dat u het boek daarom tijdig bestelt!
Deelnemers die deze cursus volgen als onderdeel van de Masteropleiding Epidemiologie ronden de cursus altijd af met een tentamen.
Deelnemers die deze cursus als een afzonderlijke cursus volgen kunnen facultatief de cursus afsluiten met een tentamen. De kosten bedragen in dit geval €160,- per tentamen of hertentamen.
Alleen wanneer de cursus met een voldoende resultaat bij het tentamen wordt afgerond worden de studiepunten (EC’s)toegekend en een tentamenverklaring uitgereikt. Het tentamen zal gaan over de stof die op de eerste drie dagen van de cursus is aangeboden. Zie voor informatie en aanmelding: Tentamens
Een verklaring van deelname wordt aan iedereen uitgereikt die minimaal 80% aanwezig is geweest. Op de verklaring van deelname worden alleen contacturen vermeld. De verklaring van deelname wordt ook op basis van de aanwezigheid op de eerste drie dagen uitgereikt.
Deze cursus is geaccrediteerd voor:
De cursus ‘Kwalitatief onderzoek in de praktijk van de gezondheidszorg’ (K78) is geaccrediteerd voor 15 uren.
Om in aanmerking te komen voor de accreditatie-uren van deze cursus dient u de gehele cursus aanwezig te zijn geweest.
N.B. Met ingang van 1-1-2020 kan aan een arts die deelneemt aan verschillende cursussen van EpidM, maximaal 40 uren/punten per jaar worden toegekend.Deze nieuwe regeling is door het AccreditatieOverleg van de KNMG op 16 oktober 2019 bepaald. Voor meer informatie verwijzen wij naar de KNMG: https://www.knmg.nl/opleiding-herregistratie-carriere/aban.htm
Afdeling Ethiek, Recht en Humaniora (ERH)
